Sizi Elimar’da “Koru korune inanmak ne demek” konusuyla ilgili özenle hazırlanmış bu içeriğe bekliyoruz.
Körü körüne inanmak ne demek?
Bazen bir şeylere fazla anlam yüklediğimi fark ediyorum. Özellikle sabah işe giderken metroda telefondan okuduğum haberlerde ya da sosyal medyada karşıma çıkan iddialarda… İnsan ister istemez bir şeyleri sorgulamadan kabul edebiliyor. İşte tam o noktada aklıma şu soru geliyor: “Körü körüne inanmak ne demek?”
Aslında bu ifade, bir düşünceyi, bir kişiyi ya da bir fikri hiçbir sorgulama yapmadan, eleştirmeden, doğruluğunu araştırmadan kabul etmek anlamına geliyor. Ama kelime olarak basit görünse de hayatın içine girdiğinde çok daha karmaşık bir hale geliyor. Çünkü çoğu zaman kimse “ben körü körüne inanıyorum” demiyor. İnsan bunu fark etmeden yapıyor.
Geçen gün işten çıkıp eve dönerken bunu düşündüm. Bir arkadaşım bana bir haber anlattı, “kesin böyledir” dedi. O an ben de hiç sorgulamadan “demek ki öyleymiş” dedim. Sonra eve gidince haberin aslını araştırınca olayın bambaşka olduğunu gördüm. İşte o an kendime şunu sordum: Ben ne zaman bu kadar kolay inanır oldum?
Körü körüne inanmak neden bu kadar yaygın?
Günlük hayatın hızında insanın her şeyi tek tek araştırması mümkün değil. Sabah işe yetiş, mesajlara bak, gündemi takip et, bir de sosyal hayatı kaçırma derken zihnimiz sürekli dolu oluyor. Bu yoğunluk içinde beyin, kolay yola kaçıyor: “Biri söylediyse doğrudur.”
Aslında bu bir tür zihinsel konfor alanı gibi. Sorgulamak emek ister. Araştırmak zaman alır. Ama inanmak hızlıdır. Bu yüzden çoğu insan, özellikle sosyal medyada gördüğü bilgileri sorgulamadan kabul edebiliyor.
Bir de güven meselesi var. İnsan güvendiği birinden gelen bilgiyi daha az sorguluyor. Aile, arkadaş, hatta sevilen bir içerik üreticisi bile olsa… Ama burada ince bir çizgi var. Güvenmek başka, körü körüne inanmak başka.
Günlük hayattan küçük bir örnek
Bir sabah işe giderken metroda yanımda iki kişi konuşuyordu. Birisi yatırım tavsiyesi veriyordu, diğeri de hiç soru sormadan “tamam o zaman yapıyorum” diyordu. O an içimden “ya yanlışsa?” diye geçirdim. Ama söylemedim. Çünkü çoğu zaman insanlar kendi doğrularını duymak istiyor, sorgulanmak değil.
İşte körü körüne inanmak tam da böyle anlarda ortaya çıkıyor. Bir bilgi sunuluyor ve karşı taraf onu filtrelemeden kabul ediyor.
Körü körüne inanmanın arkasındaki psikoloji
İnsan zihni aslında sürekli bir kestirme yol arar. Buna psikolojide bilişsel kolaylık deniyor. Yani beyin, daha az enerji harcayarak karar vermeye çalışır. Bu da bizi çoğu zaman sorgulamadan inanma eğilimine iter.
Bir de sosyal baskı var. Çevremizde herkes bir şeye inanıyorsa, biz de ona katılma eğilimi gösteririz. “Herkes biliyor, demek ki doğrudur” düşüncesi çok yaygındır. Ama bu düşünce çoğu zaman gerçeği değil, sadece çoğunluğu yansıtır.
Bazen de duygular devreye girer. Bir şey bize umut veriyorsa ya da korkutuyorsa, onu sorgulamak yerine kabul etmeyi seçebiliriz. Çünkü duygular mantığın önüne geçebilir.
Körü körüne inanmak ne demek? hayatın içinde nasıl görünür?
Bu kavram sadece büyük ideolojilerde ya da ciddi konularda değil, gündelik hayatın her yerinde karşımıza çıkar. Mesela bir sağlık tavsiyesi, bir yatırım önerisi ya da bir ilişki hakkında duyulan dedikodu…
Hatta bazen kendi iç sesimize bile körü körüne inanırız. “Ben bunu yapamam” dediğimizde, bunu hiç sorgulamadan kabul ederiz. Oysa bu da bir tür kör inançtır.
Geçenlerde akşam otururken bunu düşündüm. “Ben neden bazı şeyleri hiç denemeden vazgeçiyorum?” diye sordum kendime. Cevap basit ama rahatsız ediciydi: Çünkü zihnim bana kolay olanı sunuyor, ben de onu kabul ediyorum.
Sosyal medya ve kör inanç döngüsü
Bugün “Körü körüne inanmak ne demek?” sorusunu en çok sosyal medya üzerinden anlamak mümkün. Çünkü bilgi çok hızlı yayılıyor ama doğrulama hızı aynı değil.
Bir paylaşım yapılıyor, birkaç saniye içinde binlerce kişiye ulaşıyor. İnsanlar başlığa bakıp inanıyor. Kimse detaylara inmiyor. Bu da yanlış bilgilerin bile gerçek gibi algılanmasına neden olabiliyor.
Ben bazen kendimi yakalıyorum. Bir haberi okuyorum ve hemen inanıyorum. Sonra durup “bir dakika, bunu nereden biliyorum?” diye soruyorum. İşte o küçük duraksama aslında çok şey değiştiriyor.
Sorgulamak neden önemli?
Sorgulamak her şeyi reddetmek anlamına gelmiyor. Tam tersine, daha sağlıklı bir kabul süreci oluşturuyor. Bir şeyi sorguladığında ya daha sağlam bir inanç geliştiriyorsun ya da yanlış bir bilgiden kurtuluyorsun.
İstanbul’da yaşarken bunu daha çok fark ediyorum. Her gün farklı insanlarla, farklı fikirlerle karşılaşıyorum. Eğer her duyduğuma inanırsam zihnim çok hızlı yorulur. Ama sorguladıkça daha net bir bakış açısı kazanıyorum.
Bazen bu sorgulama yorucu oluyor. “Keşke her şey basit olsa” dediğim anlar da var. Ama hayat zaten basit değil.
Körü körüne inanmak ve kişisel gelişim
Bu kavramı kişisel gelişim açısından düşündüğümde ilginç bir yere gidiyor. Çünkü insan bazen kendisiyle ilgili yanlış inançlara da körü körüne bağlanıyor.
“Ben yapamam”, “benim şansım yok”, “ben böyleyim” gibi cümleler aslında en tehlikeli kör inançlardan bazıları. Çünkü bunlar sadece dış dünyayı değil, kişinin kendi potansiyelini de sınırlandırıyor.
Bir dönem ben de buna benzer düşüncelerle hareket ediyordum. Yeni bir şey denemeden önce zaten başarısız olacağımı varsayıyordum. Sonra fark ettim ki bu bir gerçek değil, sadece alışkanlık haline gelmiş bir düşünce.
Küçük bir iç ses
Bazen akşam eve döndüğümde, sessizlikte kendi kendime soruyorum: “Gerçekten mi böyle, yoksa sadece inandığım için mi böyle düşünüyorum?” Bu soru basit ama etkili bir kırılma yaratıyor.
Çünkü çoğu inanç, sorgulanmadığı sürece gerçek gibi duruyor.
Modern dünyada kör inançtan uzaklaşmak mümkün mü?
Tamamen uzaklaşmak belki zor. Çünkü bilgi akışı sürekli ve hızlı. Ama azaltmak mümkün. Bunun için büyük adımlar değil, küçük farkındalıklar yeterli oluyor.
Bir haber gördüğünde hemen inanmak yerine birkaç saniye durmak bile fark yaratıyor. Bir fikri kabul etmeden önce “bunu kim söylüyor, neden söylüyor?” diye düşünmek bile yeterli.
Aslında mesele şüpheci olmak değil, bilinçli olmak. Çünkü her şeyi reddetmek de körü körüne inanmak kadar sorunlu olabilir.
Günlük hayatın içinde bu dengeyi kurmak kolay değil ama imkânsız da değil. En azından ben kendi adıma bunu öğrenmeye çalışıyorum.
Düşünmeden inanmanın sessiz etkisi
En tehlikeli tarafı şu: Körü körüne inanmak çoğu zaman fark edilmez. Sessizdir. Yavaş yavaş düşünce sistemine yerleşir. Bir gün bakarsın ki aslında hiç sorgulamadığın bir sürü fikir hayatını şekillendiriyor.
Bu yüzden bazen durup düşünmek gerekiyor. Yoğunluk içinde bile olsa, zihni kısa bir süreliğine yavaşlatmak… Belki de en önemli alışkanlık bu.
Metroda, iş çıkışı kalabalığında, kahve içerken ya da gece uyumadan önce… O küçük anlarda bile insan kendine şu soruyu sorabilir: “Ben buna neden inanıyorum?”
Daha Fazlası İçin: Kitap EPUB ne demek ?